Kariera bez barier

 

https://karierabezbarier.pl/

 

Z ogromną przyjemnością informujemy, że nasza szkoła została zakwalifikowana do udziału w ogólnopolskim projekcie „Kariera bez barier”, którego celem jest kompleksowe wsparcie uczniów w przygotowaniu do wejścia na rynek pracy. Projekt realizowany jest we współpracy z Ministerstwem Edukacji Narodowej (MEN) oraz Instytutem Badań Edukacyjnych – Państwowym Instytutem Badawczym  (IBE-PIB), co gwarantuje wysoki standard i merytoryczną wartość działań podejmowanych w ramach projektu.

W ramach projektu „Kariera bez barier” zaplanowano szereg działań, mających na celu wsparcie zarówno uczniów, jak i nauczycieli, rodziców oraz lokalną społeczność: 

  1. Indywidualne konsultacje z doradcą zawodowym – dla uczniów klas  szkół ponadpodstawowych, które pomogą im odkryć swoje mocne strony, zainteresowania oraz predyspozycje zawodowe. Dzięki temu będą mogli świadomie planować swoją przyszłość edukacyjną i zawodową. 
  2. Projekty uczniowskie – uczniowie wezmą udział w realizacji projektów edukacyjnych, które rozwiną ich umiejętności praktyczne, kreatywność oraz zdolności pracy zespołowej.
  3. Szkolenia dla nauczycieli – nauczyciele wezmą udział w specjalistycznych szkoleniach, podczas których poznają nowoczesne metody pracy, wspierające kształcenie kompetencji uczniów niezbędnych na rynku pracy.
  4. Działania z pracodawcami – uczniowie będą mieli możliwość uczestnictwa w spotkaniach z lokalnymi pracodawcami, wizytach studyjnych oraz warsztatach zawodowych, które pozwolą im na poznanie różnych zawodów i ścieżek kariery.
  5. Warsztaty dla rodziców – w ramach projektu przewidziano również spotkania z rodzicami uczniów, podczas których będą mogli oni zdobyć wiedzę na temat wspierania swoich dzieci w wyborze ścieżki edukacyjno-zawodowej. Rodzice dowiedzą się, jak efektywnie wspierać rozwój kompetencji swoich dzieci oraz jak pomóc im w przejściu z edukacji na rynek pracy. 
  6. Warsztaty i konsultacje z mentorami – szkoła otrzyma wsparcie mentora w zaplanowanych działaniach.
  7. Stworzenie indywidualnego planu wsparcia dla szkoły – w oparciu o przeprowadzoną diagnozę potrzeb naszej szkoły zostanie opracowany szczegółowy plan działań, który będzie dostosowany do jej specyfiki i potrzeb uczniów.

Projekt realizuje Instytut Badań Edukacyjnych we współpracy z Ministerstwem Edukacji Narodowej i firmą ProcessTeam Sp. z o.o., który ma na celu stworzenie modelu wsparcia edukacyjnego i pomoże młodym ludziom w efektywnym przygotowaniu się do aktywnego uczestnictwa w życiu zawodowym.  

Wierzymy, że udział w tym projekcie przyczyni się do przygotowania naszej młodzież do aktywnego i pełnego sukcesów udziału w rynku pracy!

Szkolimy się!

W dniach 30-31 sierpnia 2025r. dyrektor szkoły oraz 4 nauczycieli uczestniczyło w dwudniowym, stacjonarnym szkoleniu w Warszawie z metod pracy na lekcji (innowacje) wspierających kształcenie kompetencji uczniów wg Modelu Kompetencji i Umiejętności dla tranzycji na rynek pracy.

 

Co dzieje się w szkole w ramach projektu?

W ramach programu „Kariera bez barier” w Szkole Przysposabiającej do Pracy realizowane są działania rozwijające samodzielność, kreatywność i umiejętności praktyczne uczniów.

Realizowane są spotkania z doradcą zawodowym, warsztaty z planowania kariery oraz planowane są wizyty w zakładach pracy.

Projekty uczniowskie

W ramach działań szkoły powstały również ciekawe, 2 projekty uczniowskie, rozwijające praktyczne umiejętności i samodzielność:

  •  „Naturalni w szkole” (I półrocze) – uczniowie zakupili narzędzia i materiały ogrodnicze, cebulki kwiatów, nasiona ziół, które posłużą do aranżacji otoczenia wewnątrz szkoły i poza nią. Obecnie zasadzono cebulki kwiatów w donicach i przy szkolnym ogródku. Działaniem poprzedzającym praktyczne wykorzystanie materiałów przyrodniczych była wycieczka do centrum ogrodniczego. Zaplanowano również spotkanie z pracownikiem Nadleśnictwa Augustów, aby uczniowie mieli możliwość zapoznania się z zawodem leśnika.
  • „Naturalni w szkole”  (II półrocze) – zaplanowane działania to: wysianie nasion kwiatów jednorocznych oraz nasion ziół w skrzynkach. Kolejno otrzymane sadzonki kwiatów zostaną posadzone w gruncie w szkolnym ogródku. Zioła posłużą do przygotowania szkolnego śniadania dla społeczności szkolnej podczas Tygodnia Zdrowia. W ramach działań projektu dodatkowo zaplanowana jest wycieczka do centrum ogrodniczego, aby poznać pracę ogrodnika poprzez ukierunkowaną rozmowę.

 Innowacja pedagogiczna

W szkole realizowana są także przez cały rok szkolny innowacja pedagogiczna:

  • „Smak samodzielności” – poprzez zajęcia kulinarne uczniowie rozwijać będą samodzielność i praktyczne umiejętności życiowe oraz pamięć, myślenie i współpracę. Gotowanie to sposób na naukę poprzez działanie. W trakcie zajęć uczniowie uczą się planowania, rozwiązywania problemów i organizacji pracy. Zajęcia maja charakter warsztatowy z wykorzystaniem przepisów w wersji łatwej do czytania, pomocy wizualnych i kart pracy. Każdy miesiąc ma swój temat przewodni, a działania dostosowane są do możliwości i potrzeb uczniów.

Szkolenie doradcy zawodowego

17.10.2025r. pani Alicja Karbowska uczestniczyła w szkoleniu dla doradców zawodowych w projekcie „Karier bez barier” organizowanym przez Instytut Badań Edukacyjnych. Celem kursu było przygotowanie do pracy Metoda Bilansu Kompetencji z uczniami o zróżnicowanych potrzebach edukacyjnych. Szkolenie stacjonarne było okazją do poszerzenia wiedzy, uzyskania ciekawych materiałów dydaktycznych oraz wymiany doświadczeń z doradcami zawodowymi z całej Polski. Zdobyte wiadomości i umiejętności posłużą teraz do wsparcia uczniów w podnoszeniu ich kompetencji osobistych i kwalifikacji zawodowych.

IMPULS – Kongres Rozwoju Regionu

W dniu 24.10.2024 dyrektor szkoły, pani Monika Adamowicz, oraz pani Alicja Karbowska – pełniąca funkcję doradcy zawodowego w projekcie „Kariera bez barier” miały przyjemność uczestniczyć w pierwszym Kongresie Rozwoju Regionu IMPULS organizowanej przez Zawiązek Przedsiębiorców i Pracodawców Województwa Podlaskiego oraz Powiat Augustowski w Augustowskim Centrum Edukacyjnym.

W trakcie wydarzenia prelegenci poruszali między innymi takie tematy jak: zawody przyszłości, pokolenie Z i Alfa na rynku pracy, dialog między pracownikami a pracodawcami, rynek pracy dla młodych osób w naszym regionie oraz formy wsparcia Powiatowego Urzędu Pracy dla pracodawców i pracowników.

Kongres IMPULS to ogromna dawka wiedzy, ciekawe dyskusje, nieszablonowe i innowacyjne podejście do rynku pracy.

W tym roku szkolnym te tematy są dla nas szczególnie ważne – uczniowie szkoły przysposabiającej do pracy biorą udział w projekcie „Kariera Bez Barier” Instytutu Badań Edukacyjnych, który wspiera tranzycję osób ze szczególnymi potrzebami edukacyjnymi na rynek pracy.

 

7 listopada 2025r. w Warszawie odbyło się szkolenie dla Dyrekcji Szkół Przysposabiających do Pracy oraz innych Szkół Specjalnych biorących udział w projekcie „Kariera bez barier” organizowanym przez Instytut Badań Edukacyjnych – Państwowy Instytut Badawczy w ramach realizacji projektu „Kariera bez barier”. W tym wydarzeniu uczestniczyła dyrektor szkoły, pani Monika Adamowicz.

Szkolenie zostało poprowadzone przez dr hab. Wojciecha Otrębskiego prof. KUL.

Przedstawiciele placówek oświatowych zostali zapoznani z rolą dyrekcji szkół i placówek w efektywnej realizacji celów zapisanych w podstawie programowej kształcenia zawodowego uczniów niepełnosprawnych intelektualnie i uczniów z niepełnosprawnością sprzężoną, omówiono zakres wykorzystania procesu Szkolnej oceny funkcjonalnej w przygotowaniu IPET-u oraz zapoznano zebranych z autorskim programem wspierania tranzycji uczniów/absolwentów na rynek pracy.   

A wszystko po to, aby wspierać uczniów ze zróżnicowanymi potrzebami edukacyjnymi i niepełnosprawnościami w ich wyborze ścieżki edukacyjnej i przyszłego zawodu.

 

Projekt uczniowski  – „Przygoda z przyrodą – Naturanie w szkole”

           Od 1 października rozpoczęliśmy realizację projektu uczniowskiego „Przygoda z przyrodą – Naturalnie w szkole”. Projekt zakłada rozbudzenie zainteresowań przyrodniczych, dostrzegania piękna przyrody, rozwijania umiejętności ogrodniczych, dostrzegania walorów piękna najbliższego otoczenia  czyli realizację różnorodnych zadań z zakresu edukacji przyrodniczo – ogrodniczej. Głównym założeniem jest motywowanie uczniów do poszukiwania nowych i ciekawych rozwiązań z zakresu uprawy roślin ozdobnych i roślin niezbędnych w gospodarstwie domowym.

Halina Szulewska

Projekt uczniowski  – „Przygoda z przyrodą – Naturalnie w szkole”

Wizyta w sklepie ogrodniczym

W projekcie bierze udział 8 uczniów ze szkoły przysposabiającej do pracy. W ramach warsztatów uczniowie poznali sklep ogrodniczy. Przyjrzeli się pogrupowanym w samodzielne stoiska niezbędnym produktom ogrodniczym. Zainteresowaniem szczególnym cieszyły się różnorodne nasiona warzyw, ziół, a nawet grzybów. Ich uwagę przykuły cebulki kwiatów o zróżnicowanej wielkości. Stoisko z narzędziami pozwoliło na przypominanie nazywanych narzędzi i ich wykorzystywania w pracach ogrodniczych. Mniej znane uczniom było stoisko z nawozami, tymi sztucznymi i naturalnymi. Przy tym stoisku wyczuli zapach charakterystyczny dla naturalnego nawozu, zapachu spotykanego na wsi. Wspólnie dokonaliśmy zakupu cebulek kwiatów wiosennych, typu: tulipany, narcyzy, hiacynty i szafirki oraz nasion ziół, szczypiorku i rukoli. Nabyliśmy niezbędne do posadzenia skrzynki, ziemię, keramzyt i perlit oraz narzędzia ogrodnicze – konewki, pazurki, grabki, sekator, itp.

Halina Szulewska

Projekt uczniowski  – „Przygoda z przyrodą – Naturalnie w szkole”

Sadzimy cebulki  w otoczeniu szkoły

Pogoda pozwala dzisiaj na nowe zadanie, prace w ogrodzie szkolnym. Nasze kwiatowe grządki wzbogacimy nowymi, wiosennymi kwiatami. W wolne miejsca zakopujemy cebulki tulipanów, narcyzy, szafirków i hiacyntów. Różne wielkości cebulek na różnej głębokości. Staramy się sadzić grupowo, ale też różne rodzaje. Zależy nam na tym, by było kolorowo i wiemy, ze czas kwitnienia jest różny. Wiosną sprawdzimy efekt i wyciągniemy wnioski. Przecież możemy je wykopać po przekwitnieniu i powtórnie wysadzić. Już czekamy z niecierpliwością na efekty naszej pracy. 

  Halina Szulewska

Projekt uczniowski  – „Przygoda z przyrodą – Naturalnie w szkole”

Siejemy zioła i warzywa

Bardzo ważne zadanie do wykonania. Dzisiaj uczymy się wysiewania nasion w skrzynkach. Najpierw poznajemy materiały do wypełnienia skrzynek i ich rola podczas uprawy roślin.  Podłożem drenującym jest keramzyt wysypany na dnie skrzynki. Teraz ziemia wymieszana z perlitem dla rozluźnienia podłoża. Damian z pomocą rozsypał nasiona, przysypał je i delikatnie uklepał. Skrzynki z ziołami i warzywami pozostały na parapecie w klasie do codziennej pielęgnacji i obserwacji rozwoju roślin. Jeszcze tylko sprzątanie miejsca pracy i zadanie wykonane.

Halina Szulewska

Projekt uczniowski  – „Przygoda z przyrodą – Naturalnie w szkole”

Sadzimy cebulki

Utrwalamy nabyte już umiejętności czyli przygotowujemy skrzynki do posadzenia w nich cebulek kwiatów. Pamiętamy o kolejności wypełniania – keramzyt, ziemia z dodatkiem perlitu. W tak przygotowane skrzynki, w ziemię, umieszczamy cebulki. Że względu na różnorodną ich wielkość zwracamy uwagę na głębokość ich umieszczenia – im większa cebulka tym głębiej włożona. Pamiętamy o prawidłowym ułożeniu cebulki, która część cebulki ukorzeni się, a która wypuści łodygi, liście, kwiaty. Skrzynki  gotowe z cebulkami kwiatów przenosimy na okres zimy do piwnicy zapewniając odpowiednią temperaturę i naświetlenie. Raz w tygodniu będziemy sprawdzać stan ich wegetacji. Oczywiście nie zapominamy o porządkowaniu miejsca pracy.

Halina Szulewska

Kariera bez barier – wizyta w sklepie

Realizacja zadania w ramach innowacji „Smak samodzielności” – uczniowie klasy I SPDP wybrali się do dyskontu spożywczego, w celu zakupu artykułów spożywczych niezbędnych do wykonania dania obiadowego. Dodatkowo dzięki zorganizowanej wizycie kształtowano wśród uczniów umiejętność praktycznego posługiwania się pieniędzmi, utrwalano zasady kulturalnego zachowania w miejscach publicznych, rozwijano samodzielność i odpowiedzialność podczas zakupów. Ogromnym walorem tego wyjścia było poszerzenie wiedzy o zdrowym odżywianiu i dokonywaniu świadomych wyborów konsumenckich. Po powrocie do szkoły, uczniowie omówili swoje doświadczenia, porównali ceny produktów oraz zastanawiali się, jak planować zakupy w sposób rozsądny i zdrowy. Dzięki wykonanym zakupom i sprawnej pracy w pracowni przysposobienia do pracy – danie obiadowe wyszło znakomicie!

Innowacja „Smak samodzielności”

W ramach innowacji pedagogicznej „Smak samodzielności” uczniowie przygotowali pyszną i zdrową owsiankę z owocami zgodnie z listopadowym harmonogramem działań „Śniadanie daje moc”. To nie tylko kulinarna przygoda, ale też nauka samodzielności, planowania i zdrowych nawyków żywieniowych. Było kolorowo, smacznie i bardzo radośnie!

Spotkanie „zerowe” z doradcą zawodowym

Uczniowie Szkoły Przysposabiającej do Pracy biorący udział w projekcie „Kariera bez barier” odbyli zajęcia grupowe z zakresu doradztwa zawodowego. Spotkanie warsztatowe było okazją do przekazania informacji organizacyjnych dotyczących projektu, omówienia czym są kompetencje zawodowe oraz jakie znaczenie ma praca w życiu każdego człowieka. Niektórzy uczniowie zdradzili jakie umiejętności posiadają i co chcieliby robić w przyszłości – po ukończeniu szkoły. Teraz czekają ich indywidualne konsultacje i tworzenie modelu własnych kompetencji. W tym celu pomogą otrzymane od IBE segregatory oraz materiały.

Za nami kolejne inspirujące szkolenie w ramach projektu #KarieraBezBarier organizowanego przez Instytut Badań Naukowych. Naszą szkołę na stacjonarnych warsztatach w Warszawie reprezentowały panie Agnieszka Turowska i Alicja Karbowska. Teraz czas, aby zdobytą wiedzę przełożyć na praktykę – w codziennej pracy edukacyjnej i doradczej z uczniami szkoły przysposabiającej do pracy. To kolejne ważne doświadczenie, które wzmacnia nasze działania na rzecz rozwoju kompetencji zawodowych i wspierania młodzieży w planowaniu przyszłości.

Projekt uczniowski  – „Przygoda z przyrodą – Naturalnie w szkole”

Efekty naszych działań

Podstawą wzrostu naszych wysianych nasion i posadzonych cebulek (pozostawionej jednej skrzynki w klasie) była codzienna pielęgnacja, obserwacja i podlewanie w miarę potrzeb. Wzeszły i rosną – szczypiorek, rukola, bazylia oraz narcyzy. Natomiast nie wykiełkowały nasiona oregano, ciągle czekamy i obserwujemy, czekamy także na szafirki. Nie wiemy, czy uda nam się zebrać i spróbować tych warzyw i ziół. Jesień jest porą roku mniej słoneczną i nie sprzyjającą  rozwojowi roślin. Czekają nas cały czas obserwacje wszystkich wysianych i posadzonych roślin. Wtedy też doświadczenie zdobyte podczas naszych działań pozwoli nam na wyciągnięcie wniosków. 

Halina Szulewska

Z wizytą w hostelu Krechowiak

W dniu 8 grudnia 2025 r. uczniowie biorący udział innowacji pedagogicznej ,, Smak samodzielności” odwiedzili Hostel Krechowiak w Augustowie . Podczas wizyty młodzież poznała specyfikę pracy hotelu oraz różne stanowiska pracy, które funkcjonują w jego strukturze . Właściciele pani Izabela Piasecka i jej mąż Wiesław omówili zakres obowiązków poszczególnych pracowników na stanowiskach między innymi: recepcjonisty, kucharza, kelnera, pomocy kuchennej i pokojowej. Wizyta wzbogaciła uczniów o nowe doświadczenia związane z pracą. Po spotkaniu w klasach odbyła się rozmowa kierowana na temat własnych predyspozycji zawodowych.

Dnia 24.11.2025 r. i 8.12.2025 r. odbyły się warsztaty online pt. „Edukacja w naturze w pracy z młodzieżą o zróżnicowanych potrzebach edukacyjnych”.
Celem warsztatów było przybliżenie różnic między edukacją w naturze prowadzoną z młodzieżą a pracą z dziećmi. Wynikają one z większej potrzeby sprawstwa, wpływu, realizacji realnych zadań i autonomii, a także ze znaczenia konkretu, działania i praktyki w edukacji zawodowej oraz z funkcjonowania uczniów ze SPE w okresie dorastania i dorosłości.

W warsztatach wzięły udział Iwona Sobolewska i Halina Szulewska – nauczycielki realizujące projekt uczniowski w ramach programu „Kariera bez barier”.

Poznanie działań związanych z pracą w lesie

Dnia 9 grudnia 2025 r. pan Karol Chodkiewicz, pracownik Nadleśnictwa Augustów, przybliżył naszym uczniom szkoły przysposabiającej do pracy – uczestniczącym w projekcie „Przygoda z przyrodą – Naturalnie w szkole” – zadania różnych pracowników leśnych.

Uczniowie dowiedzieli się, że zawód leśnika to kompleksowe zarządzanie lasem. Obejmuje ono planowanie i nadzorowanie prac związanych z hodowlą, ochroną przed szkodnikami i pożarami, użytkowaniem, czyli pozyskiwaniem i sprzedażą drewna, zalesianiem, ochroną zwierząt i roślin oraz edukacją społeczeństwa, łączącą wiedzę przyrodniczą z praktyką gospodarczą.

Pan Karol odpowiedział na wiele pytań uczniów, zaspokajając ich ciekawość dotyczącą zawodu leśnika jako gospodarza lasu oraz fauny i flory leśnej.

Halina Szulewska

„Smak Samodzielności” – zapiekanka z ryżem i warzywami w klasie Ia

14 stycznia uczniowie klasy Ia przygotowali na drugie śniadanie pyszną zapiekankę z ryżem i warzywami w ramach realizacji innowacji pedagogicznej „Smak Samodzielności”.

Zajęcia miały charakter praktyczny i były doskonałą okazją do rozwijania umiejętności niezbędnych w codziennym funkcjonowaniu. Uczniowie samodzielnie odmierzyli składniki, przygotowali warzywa, ugotowali ryż oraz wspólnie połączyli wszystkie elementy potrawy. Ćwiczyli bezpieczne posługiwanie się sprzętem kuchennym, dbali o higienę pracy oraz porządek na stanowiskach.

Realizacja zadania sprzyjała także rozwijaniu kompetencji społecznych – uczniowie współpracowali w grupie, dzielili się obowiązkami, uczyli się planowania kolejnych etapów pracy oraz odpowiedzialności za powierzone zadania. Każdy miał możliwość aktywnego udziału w przygotowaniu potrawy, co wzmacniało poczucie sprawczości i budowało wiarę we własne możliwości.

Zajęcia kulinarne w ramach innowacji „Smak Samodzielności” stanowią ważny element kształtowania samodzielności oraz przygotowania uczniów do podejmowania codziennych obowiązków w życiu dorosłym.

Kolejne zajęcia w ramach innowacji pedagogicznej „Smak Samodzielności”

W ramach realizacji innowacji pedagogicznej „Smak Samodzielności” uczniowie przygotowali walentynkowy upominek kulinarny w postaci czekoladowego ciasta z serduszkami.

Podczas zajęć młodzież samodzielnie odmierzała składniki, przygotowywała masę, dbała o estetykę wykonania oraz porządek na stanowisku pracy. Była to doskonała okazja do rozwijania kompetencji praktycznych, ćwiczenia współpracy oraz wzmacniania poczucia sprawczości i samodzielności.

Realizowane działania wspierają uczniów w nabywaniu umiejętności niezbędnych w codziennym funkcjonowaniu oraz przygotowują ich do większej niezależności w przyszłości.

13 lutego w naszej szkole odbyło się wyjątkowe spotkanie zorganizowane w ramach projektu „Kariera bez barier”. Uczniowie szkoły przysposabiającej do pracy oraz starszych klas szkoły podstawowej spotkali się z absolwentkami naszej szkoły Magda Grajewską oraz Emilką Czaplińską. Dziewczyny opowiedziały o swoich doświadczeniach zawodowych, pierwszych krokach na rynku pracy oraz wyzwaniach z jakimi się mierzyły. Było to niezwykle inspirujące spotkanie, pełne motywacji i cennych wskazówek. Dziękujemy za podzielenie się swoimi historiami i życzymy sukcesów w pracy zawodowej!

Doradztwo zawodowe

W ramach projektu „Kariera bez barier” prowadzone są działania doradcze wobec uczniów i rodziców. Grupa uczniów odbywa indywidualne konsultacje w oparciu o Metodę Bilansu Kompetencji – przyglądamy się umiejętnościom, posiadanym cechom i predyspozycjom w celu określenia kompetencji zawodowych. Dla rodziców zostało zorganizowane spotkanie w dn. 10.02.2026r. na temat działań prowadzonych w ramach projektu oraz zaproszono do indywidualnych rozmów o przyszłości ich dzieci po zakończeniu edukacji szkolnej.

W II semestrze, w ramach projektu uczniowskiego „Kariera bez barier – Naturalnie w szkole”, zrealizowano pierwsze działania ogrodnicze, których celem jest rozwijanie praktycznych umiejętności, systematyczności oraz współpracy w grupie.

Jednym z zadań była obserwacja i pielęgnacja kwiatów cebulowych posadzonych jesienią oraz przygotowanie rozsady warzyw, ziół i kwiatów jednorocznych.

Jesienią uczniowie wspólnie posadzili cebule kwiatów w szkolnym ogrodzie. Wiosną obserwowali, jak z ziemi wyłaniają się pierwsze zielone pędy, ucząc się cierpliwości oraz odpowiedzialności za powierzone zadania.

Kolejnym etapem było przygotowanie podłoża oraz wysiew nasion do doniczek biodegradowalnych. Uczniowie samodzielnie odmierzali ziemię, wysiewali nasiona i oznaczali swoje uprawy. Zastosowanie doniczek biodegradowalnych umożliwi w przyszłości przesadzenie roślin bez uszkadzania ich systemu korzeniowego, co dodatkowo kształtuje proekologiczne postawy.

Realizowane działania potwierdzają, że kariera może być „bez barier” – wystarczy stworzyć przestrzeń do wszechstronnego rozwoju uczniów, również poprzez praktyczne działania w szkolnym ogrodzie.